Nieuws
Promotie Remco de Winter
07-12-2009
Psychiater Remco de Winter heeft in de afgelopen jaren gewerkt aan een aanvulling en verfijning op de bestaande DSM kwalificaties op het gebied van endogene depressies (melancholie). Met de nu ontwikkelde methode van De Winter is het mogelijk om aan de hand van nieuwe dimensies die niet in de DSM voorkomen een verfijndere diagnose te stellen binnen het gebied van de endogene depressie, ook wel het melancholische subtype volgens de DSM definities.
De Diagnostic and Statistical Manual (DSM) dateert uit de jaren '50 en is als 3e editie in de jaren '80 in o.a. Nederland breed geïntroduceerd en in gebruik geraakt. "Dat was een welkome ontwikkeling, want daardoor sprak iedereen in de psychiatrie meer dezelfde taal als het ging om psychiatrische ziekten," aldus De Winter. Maar de tot nu toe gehanteerde wijze waarop ziektebeelden worden beschreven heeft ook keerzijden. Zo wordt een diagnose gesteld zodra een patiënt de bijbehorende symptomen in een bepaalde mate vertoont. Maar zodra die frequentie iets lager ligt dan volgens de DSM zou moeten, vervalt de diagnose. "Als een patiënt somber is, maar vaker niet dan wel, dan is het geen depressie volgens de DSM. Of als de patiënt 4 van de symptomen heel ernstig heeft, maar de 5e niet, dan is er zogenaamd ook geen depressie." Dit geldt voor de classificatie van alle psychiatrische ziekten volgens de DSM. Bovendien is er veel overlap tussen de DSM diagnoses.
Symptoomdimensies angst en remming
Om tot hardere, beter te bewijzen definities te komen heeft de Winter voor zijn onderzoek naar het melancholische subtype gebruik gemaakt van onderliggende basale symptoomdimensies. "Alle kleuren bestaan uit basiskleuren. Zo zijn er bepaalde onderliggende dimensies die samen een bepaalde psychiatrische ziekte vormen." Uit eerdere onderzoeken is gebleken dat er 6 á 7 basale symptoomdimensies zijn te vinden. De dimensie emotionele ontregeling is bij depressie de primaire dimensie en bij melancholie bleken de dimensies ‘angst' (autonome dysregulatie) en ‘remming' (motivationele inhibitie) essentieel. Van de 89 onderzochte patiënten bleek 35 % te voldoen aan een angstig-geremde depressie. Om te verifiëren of het bij deze groep ging om een betere definitie van het melancholische subtype werd gekeken naar de relaties met biologische parameters zoals het voorkomen van plasma Vasopressine Cortisol, familiair voorkomen van de ziekte, beloop van de depressie en de persoonlijkheid na het herstel, en of deze relaties dan sterker waren.
In eerdere studies is gepoogd de DSM met een betrouwbaar systeem aan te vullen waarbij voorwaarden waren: relaties met de genetica, zichzelf als ‘ziekte' bewijzen, een specifiek beloop vertonen, relatie met stress- en persoonlijkheidskenmerken en een relatie met biologische parameters. Deze uitwerking bleek echter niet afdoende omdat slechts bij een minderheid van de patiënten met melancholie een biologische afwijking werd gevonden. Met de dimensionele benadering werden deze relaties wel vaker gevonden en bij vervolgonderzoek bleek dat er sprake is van een tweedeling van het endogene subtype.
Meer gerichte inzet van medicatie
Verfijndere definities van een psychische ziekte kunnen er onder andere toe leiden dat er meer gericht medicatie kan worden ingezet of ontwikkeld. De biologische bevindingen in deze studie geven verdere steun voor de ontwikkeling van farmacologische bijsturing van vasopressine: een stof die een belangrijke rol lijkt te spelen in de biologische stressrespons . Een dimensionele benadering is nu alleen voor depressie gebruikt maar zal ook voor andere psychiatrische ziekten kunnen gelden. De volgende editie van de DSM (DSM-V) gaat een aanvullend dimensioneel model gebruiken voor de persoonlijkheidsstoornissen, en er is een grote kans dat dit bij de daaropvolgende editie ook gaat gelden voor de psychiatrische ziekten.
Remco de Winter werkt als psychiater en als afdelingshoofd zorg bij het Klinisch Centrum Acute Psychiatrie van Parnassia in Den Haag, hij heeft samengewerkt met het LUMC en promoveerde vrijdag 3 december aan de Universiteit Leiden.
"Towards an improvement of the differentiation of depressive disorders.'
A multidimensional approach. Door Remco F.P. de Winter.
Promotor: Prof. dr. F.G. Zitman, copromotor: dr. J.G. Goekoop.
